W 2026 r. na świecie powstanie około 227 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych. Choć udział odpadów niewłaściwie zagospodarowanych zmalał, ich całkowita masa nadal rosła. Według najnowszego modelu Plastic Overshoot Day globalna zdolność właściwego zagospodarowania odpadów została przekroczona 6 września.
Według organizacji EA – Earth Action w 2026 r. na świecie powstało około 227 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych. Oznaczało to wzrost o około 25 mln ton, czyli 12,4%, w porównaniu z 2021 r., gdy globalny strumień odpadów szacowano na 202 mln ton. Dane pochodzą z modelu Plastic Overshoot Day, który porównuje ilość wytwarzanych odpadów z globalną zdolnością ich właściwego zagospodarowania.
Model wykazał, że około 31,6% całkowitego strumienia odpadów z tworzyw nie zostało objęte odpowiednimi systemami zagospodarowania. Odpowiadało to blisko 72 mln ton materiału narażonego na przedostanie się do środowiska wskutek niewystarczającej infrastruktury lub niewłaściwego postępowania z odpadami. Wskaźnik ten nie oznacza ilości odpadów trafiających bezpośrednio do mórz i oceanów, lecz odnosi się do odpadów niewłaściwie zagospodarowanych.
Plastic Overshoot Day przypadł w 2026 r. na 6 września. Według autorów projektu był to moment, od którego odpady powstające do końca roku przekraczały światową zdolność ich właściwego zagospodarowania. Oznaczało to okres 116 dni, podczas którego ilość generowanych odpadów przewyższała możliwości istniejących systemów.
Porównanie z wcześniejszymi latami pokazało dwa przeciwstawne trendy. Z jednej strony udział odpadów niewłaściwie zagospodarowanych zmniejszył się z około 34% w 2021 r. do 31,6% w 2026 r., co świadczy o stopniowej poprawie efektywności systemów gospodarowania odpadami. Z drugiej strony ich bezwzględna masa wzrosła z około 69 mln ton do niemal 72 mln ton. Oznacza to, że poprawa wskaźników względnych została zniwelowana przez szybki wzrost całkowitej ilości odpadów.
Przesunięcie Plastic Overshoot Day na późniejszy termin nie oznaczało rozwiązania problemu. Data odzwierciedla relację między ilością odpadów a możliwościami ich zagospodarowania. Nawet przy wzroście wydajności systemów odzysku i recyklingu rosnąca produkcja oraz konsumpcja wyrobów z tworzyw powodowały dalszy wzrost masy odpadów wymagających zagospodarowania.
Autorzy modelu podkreślili również, że analiza nie opiera się wyłącznie na poziomie recyklingu. Uwzględnia całkowitą zdolność krajowych systemów gospodarowania odpadami, obejmującą zbiórkę, sortowanie, recykling, odzysk i pozostałe metody zagospodarowania. W obliczeniach uwzględniono także różnice pomiędzy państwami, wielkość strumienia odpadów oraz bilans importu i eksportu odpadów.
EA zaznaczyła, że Plastic Overshoot Day jest narzędziem analitycznym opartym na modelowaniu danych. Metodyka jest aktualizowana wraz z pojawianiem się nowych danych statystycznych, dlatego wyniki historyczne są okresowo przeliczane. Porównania pomiędzy latami powinny być prowadzone z wykorzystaniem tej samej wersji modelu.
Dane za 2026 r. pokazały, że świat zwiększa zdolność zagospodarowania odpadów z tworzyw sztucznych, jednak tempo poprawy pozostaje niższe od wzrostu ilości wytwarzanych odpadów. W efekcie udział odpadów niewłaściwie zagospodarowanych maleje, lecz ich całkowita masa nadal rośnie.
Źródła: Earth Action, Plastic Overshoot Day 2026; Earth Action, metodologia Plastic Overshoot Day; OECD, Global Plastics Outlook (2022); UNEP, Global Waste Management Outlook 2024.
