Nowe badania pokazują, że barwniki stosowane w tekstyliach poliestrowych znacząco wpływają na tempo ich degradacji pod wpływem promieniowania UV. W szczególności ciemne kolory, takie jak fioletowy i zielony, przyspieszają rozpad włókien, prowadząc do szybszego powstawania mikroplastiku w środowisku morskim.
Poliester, wytwarzany głównie z politereftalanu etylenu (PET), to obecnie jeden z najczęściej używanych materiałów włókienniczych na świecie. Jego mikrowłókna są uwalniane do środowiska podczas użytkowania i prania, a następnie trafiają do systemów kanalizacyjnych i zbiorników wodnych. Tam ulegają dalszemu rozkładowi, szczególnie pod wpływem promieniowania słonecznego.
Zespół badaczy z Chinese Research Academy of Environmental Sciences oraz Nanjing University of Information Science and Technology wykazał, że proces fotodegradacji jest głównym czynnikiem rozbijającym mikrowłókna na mniejsze fragmenty. O ile znane były wcześniej mechanizmy mechaniczne i chemiczne, takie jak ścieranie czy hydroliza, to właśnie promieniowanie UV okazało się kluczowe w degradacji PET w środowisku morskim.
Co istotne, tempo tego procesu zależy od rodzaju zastosowanego barwnika. Ciemniejsze odcienie, zwłaszcza fiolet i zieleń, absorbują więcej promieniowania UV, co przyspiesza degradację polimeru. Najszybsze tempo rozpadu zaobserwowano w przypadku włókien barwionych na fioletowo, co sugeruje, że moda na ciemne kolory może mieć nieproporcjonalnie duży wpływ na zanieczyszczenie oceanów mikroplastikiem.
Skala emisji mikrowłókien jest ogromna – jedno pranie odzieży poliestrowej może uwolnić setki tysięcy cząstek. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, większość z nich nie jest wyłapywana przez oczyszczalnie ścieków i trafia bezpośrednio do rzek i mórz. Tam zostają wchłonięte przez organizmy wodne i trafiają do łańcuchów pokarmowych.
Choć wyniki badań są alarmujące, dają także podstawę do opracowania nowych rozwiązań. Producenci barwników i włókien mogą wykorzystać tę wiedzę do projektowania pigmentów bardziej odpornych na promieniowanie UV, co spowolni degradację i ograniczy emisję mikroplastiku u źródła. Innowacje w tej dziedzinie mogłyby uzupełnić inne działania, takie jak rozwój filtrów w pralkach, zmiany w projektowaniu tekstyliów czy poprawa systemów oczyszczania ścieków.
Zrozumienie zależności między chemiczną strukturą barwników a odpornością włókien na promieniowanie słoneczne otwiera nowe perspektywy dla zrównoważonego rozwoju przemysłu tekstylnego. W dobie rosnącego problemu mikroplastiku, każda możliwość ograniczenia emisji ma znaczenie.
