Naukowcy z czterech poznańskich uczelni, we współpracy z badaczem z Czech, opracowali bioaktywny materiał opakowaniowy na bazie pektyny i gumy kurdlanowej. Dodatek ekstraktu z kory Pau d’Arco pozwolił uzyskać folie łączące właściwości barierowe z działaniem antyoksydacyjnym i przeciwdrobnoustrojowym. Wyniki badań opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Scientific Reports”.
Materiały opakowaniowe, które nie tylko izolują produkt od otoczenia, ale również aktywnie uczestniczą w jego ochronie, są jednym z interesujących kierunków współczesnych badań nad opakowaniami żywności. Nowe rozwiązanie w tej dziedzinie przedstawił zespół, którego trzon tworzą naukowcy związani z poznańskimi uczelniami.
Autorami pracy są dr hab. Renata Dobrucka, prof. UEP z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Marcin Szymański z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, dr hab. n. farm. Elżbieta Studzińska-Sroka, prof. dr hab. n. farm. Magdalena Paczkowska-Walendowska i prof. dr hab. Judyta Cielecka-Piontek z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego oraz dr hab. Małgorzata Lasik-Kurdyś i dr hab. Małgorzata Gumienna, prof. UPP z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. W badaniach uczestniczył również Lukas Vapenka z University of Chemistry and Technology Prague. Publikacja ukazała się 11 czerwca 2026 r. w „Scientific Reports”.
Podstawę opracowanego materiału stanowią dwa polisacharydy – pektyna i guma kurdlanowa. Kluczowym elementem badań było wprowadzenie do folii ekstraktu z Pau d’Arco, pozyskiwanego z kory drzew występujących w Ameryce Środkowej i Południowej. Ekstrakt jest źródłem biologicznie aktywnych związków, w tym polifenoli i flawonoidów.
Badania wykazały, że jego obecność wyraźnie zmienia właściwości folii. Materiał uzyskał aktywność przeciwutleniającą, której wielkość zwiększała się wraz z zawartością Pau d’Arco. Jest to istotne w przypadku produktów spożywczych podatnych na procesy utleniania, prowadzące m.in. do zmian smaku, zapachu i wartości odżywczej. Materiał opakowaniowy może więc pełnić nie tylko funkcję bariery, lecz również aktywnie uczestniczyć w ochronie produktu.
Naukowcy określili także przepuszczalność folii dla tlenu i pary wodnej. Najlepsze właściwości barierowe pod względem OTR, czyli szybkości przenikania tlenu, oraz WVTR – szybkości przenikania pary wodnej – uzyskała próbka zawierająca największą ilość ekstraktu Pau d’Arco. Analiza korelacji Spearmana wykazała pełną korelację parametrów aktywności antyoksydacyjnej oraz całkowitej zawartości polifenoli i flawonoidów z OTR i WVTR (R = 1).
Istotne okazały się także wyniki badań mikrobiologicznych. Folie wykazywały zależne od stężenia ekstraktu działanie przeciwbakteryjne wobec Escherichia coli. Zwiększenie zawartości Pau d’Arco prowadziło do wydłużenia czasu inhibicji wzrostu bakterii, wskazując na wzrost aktywności przeciwdrobnoustrojowej materiału.
Ekstrakt wpływał jednocześnie na właściwości optyczne folii. Wraz ze wzrostem jego zawartości materiał przyjmował ciemniejszą barwę. Może to być dodatkową zaletą w przypadku produktów wymagających ograniczenia ekspozycji na światło.
Na uwagę zasługuje interdyscyplinarny charakter projektu. Połączono w nim kompetencje z zakresu technologii opakowań, materiałoznawstwa, nauk farmaceutycznych oraz technologii żywności. Szczególnie wyraźny jest przy tym poznański charakter przedsięwzięcia – siedmioro spośród ośmiorga autorów reprezentuje cztery uczelnie działające w stolicy Wielkopolski.
Opracowana folia pozostaje rozwiązaniem na etapie badań i przedstawione wyniki nie oznaczają jeszcze gotowości technologii do wdrożenia przemysłowego. Pokazują jednak możliwość połączenia matrycy polisacharydowej z naturalnymi substancjami bioaktywnymi i uzyskania materiału spełniającego kilka funkcji ochronnych jednocześnie. Publikacja w „Scientific Reports” jest interesującym rezultatem współpracy poznańskich naukowców i kolejnym krokiem w badaniach nad nową generacją aktywnych materiałów do pakowania żywności.
