Kilkanaście tygodni temu na łamach francuskiego czasopisma „MINES – La Revue des Ingénieurs” ukazał się wywiad z Tadeuszem Nowickim, prezesem Grupy Ergis i Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych. Wracamy do tej rozmowy, ponieważ Grupa Ergis udostępniła redakcji jej polskie tłumaczenie. W centrum wywiadu znalazło się rozporządzenie PPWR i jego konsekwencje dla europejskiego przemysłu opakowaniowego. Nowicki mówi m.in. o sposobie przygotowania regulacji, wymaganiach dotyczących opakowań wielokrotnego użytku oraz potrzebie uwzględnienia rzeczywistego wpływu poszczególnych rozwiązań na środowisko.
Jedną z korzyści wynikających z PPWR jest ujednolicenie prawa w UE, istotne szczególnie dla przedsiębiorstw działających na wielu rynkach. Szczegółowość rozporządzenia wymaga jednak specjalistycznej wiedzy technicznej, a zastrzeżenia Nowickiego wzbudza sposób przygotowania jego ostatecznej wersji.
„Szczególnie wymowne jest to, że wersja ostatecznie poddana pod głosowanie w Parlamencie znacznie różniła się od tej, która została opracowana w wyniku konsultacji przeprowadzonych z większością zainteresowanych stron. Niektóre z najbardziej kontrowersyjnych zmian wprowadzono na etapie, na którym praktycznie nie było już możliwości poważnego omówienia ich ani oceny wszystkich ich konsekwencji.”
W rozmowach z przedstawicielami instytucji europejskich i administracji krajowych Nowicki zwrócił uwagę także na złożoność przepisów i zależności między poszczególnymi wymaganiami.
„Podczas tych rozmów spotkałem bardzo niewiele osób, które w pełni rozumiały większość przepisów zawartych w tekście, a przede wszystkim wzajemne powiązania między nimi.”
Szczególne znaczenie dla przetwórców mają wymagania dotyczące ponownego wykorzystania opakowań. Nowicki posługuje się przykładem folii stretch wykorzystywanej do zabezpieczania palet i jej zastępowania cięższymi systemami wielokrotnego użytku.
„W przypadku nowoczesnej folii stretch zużywa się zazwyczaj od 100 do 300 gramów polietylenu — zazwyczaj od 100 do 300 gramów — wystarczają do zabezpieczenia palety. Materiał ten jest stosunkowo łatwy do recyklingu, o ile istnieją odpowiednie systemy zbiórki. Z drugiej strony alternatywnym rozwiązaniem może być użycie skrzyni lub pojemnika ważącego kilka kilogramów, który następnie trzeba będzie odebrać, posortować, wyczyścić, zmagazynować i przetransportować pusty do kolejnego miejsca użytkowania.”
Ocena środowiskowa takiego rozwiązania zależy m.in. od liczby cykli, odległości transportu, czyszczenia i strat opakowań. Nowicki wskazuje również na taśmy PET, których stosowanie może zostać ograniczone przez art. 29 PPWR, mimo wykorzystania do ich produkcji znacznej ilości surowca wtórnego.
„Ich produkcja stanowi jednak od lat szczególnie udany przykład gospodarki o obiegu zamkniętym: w około 95% powstają one z odpadów opakowaniowych z PET, które trudno jest wykorzystać w bardziej wymagających zastosowaniach.”
Znaczenie mogą mieć również metody obliczeniowe. Nowicki przytacza przykład palety wielokrotnego użytku o masie 7 kg, zabezpieczonej 300 g folii stretch i 300 g taśmy PET. Przy liczeniu liczby jednostek opakowaniowych zamiast ich masy wskaźnik ponownego wykorzystania wyniósłby 33%, choć paleta stanowi ponad 90% masy zestawu.
„Jest to sposób obliczania co najmniej osobliwy: paleta wielokrotnego użytku o masie kilku kilogramów jest uwzględniana dokładnie w taki sam sposób, jak kilkaset gramów folii lub taśmy do wiązania. Przykład ten pokazuje, w jakim stopniu pozornie drugorzędna metoda obliczeniowa może radykalnie zmienić ekonomiczne konsekwencje regulacji.”
Nowicki proponuje, by zamiast administracyjnego wskazywania technologii punktem odniesienia był zweryfikowany ślad węglowy opakowania, z uwzględnieniem korzyści wynikających z wykorzystania recyklatów.
„Celem byłoby nagradzanie rozwiązań, które faktycznie zmniejszają emisję gazów cieplarnianych i zużycie zasobów, a nie administracyjne faworyzowanie konkretnej technologii lub materiału.”
W rozmowie kwestia PPWR prowadzi ostatecznie do szerszego problemu relacji między wymaganiami środowiskowymi a konkurencyjnością europejskiego przemysłu.
„Prawdziwym wyzwaniem nie jest zatem wybór między ochroną środowiska a konkurencyjnością przemysłową. Polega ono na opracowaniu zasad, które pozwolą wzmocnić jedno bez trwałego osłabiania drugiego.”
