Polska znalazła się w gronie liderów Unii Europejskiej w zakresie selektywnej zbiórki butelek z tworzyw sztucznych, osiągając wymagany poziom 77% już w 2022 r., a więc cztery lata przed terminem określonym w dyrektywie SUP. Co istotne, wynik ten został uzyskany bez funkcjonującego systemu kaucyjnego, co wyróżnia kraj na tle większości państw o najwyższych wskaźnikach. Według danych Komisji Europejskiej (raport) Polska należy jednocześnie do grupy sześciu krajów, które przekroczyły poziom 90%, wyznaczony dopiero na 2029 r., co potwierdzałoby wysoką efektywność poprzedniego modelu zbiórki.
Raport Komisji Europejskiej z 16 kwietnia 2026 r., oparty na danych za 2022 r., wskazuje, że łącznie dziesięć państw członkowskich – Estonia, Polska, Finlandia, Niemcy, Dania, Szwecja, Litwa, Chorwacja, Słowacja i Belgia – osiągnęło wymagany poziom zbiórki butelek jednorazowych na poziomie 77%. Średnia dla całej UE wyniosła 71%, co pokazuje znaczące różnice pomiędzy krajami oraz potencjał dalszej poprawy efektywności systemów. Jednocześnie aż 10 z 12 państw o najwyższych wskaźnikach wdrożyło systemy kaucyjne (DRS), które – jak podkreśla Komisja – są kluczowym narzędziem osiągania wysokich poziomów zbiórki.
W ujęciu wolumenowym rynek europejski generuje znaczący strumień materiału możliwego do recyklingu. W 2022 r. na rynek trafiło 2,54 mln ton butelek z tworzyw sztucznych, co odpowiada średnio 5,7 kg na mieszkańca. Z tej ilości selektywnie zebrano około 1,8 mln ton. Dodatkowo odnotowano 524 tys. ton jednorazowych pojemników na żywność (1,6 kg na osobę) oraz 152 tys. ton kubków na napoje (0,5 kg na osobę). W przypadku sprzętu rybackiego zawierającego tworzywa sztuczne na rynek wprowadzono 22,9 tys. ton, z czego jedynie około 33% zostało zebranych jako odpady.
Z perspektywy przetwórców tworzyw sztucznych szczególne znaczenie ma dostępność surowca wtórnego, zwłaszcza rPET. Wysokie poziomy zbiórki przekładają się bezpośrednio na stabilność dostaw materiału do recyklingu, co jest kluczowe w kontekście obowiązkowych poziomów zawartości recyklatu w opakowaniach oraz rosnących kosztów surowców pierwotnych. Polska, osiągając wysoką efektywność bez systemu kaucyjnego, dysponuje relatywnie silną bazą surowcową, jednak doświadczenia innych krajów wskazują, że wdrożenie DRS znacząco poprawia jakość i czystość strumienia materiałowego.
Komisja Europejska zaznacza przy tym, że dane z pierwszego raportowania nie są w pełni porównywalne pomiędzy państwami członkowskimi ze względu na różnice metodologiczne, dokładność i kompletność informacji. Oznacza to, że przedstawione wyniki należy traktować jako punkt odniesienia dla dalszego monitoringu, a nie ostateczny ranking efektywności systemów.
Wnioski płynące z raportu są jednoznaczne: systemy kaucyjne są skutecznym narzędziem zwiększania poziomów zbiórki i poprawy jakości odpadów opakowaniowych. Polska osiągnęła już bardzo wysokie wskaźniki bez tego mechanizmu – pytanie, czy i jak bardzo ich wprowadzenie może jeszcze podnieść efektywność systemu i jakość pozyskiwanego surowca?
