Negocjatorzy Parlamentu Europejskiego i Rady UE osiągnęli na początku marca 2026 r. porozumienie w sprawie nowego rozporządzenia dotyczącego pojazdów wycofanych z eksploatacji – ELVR (End-of-Life Vehicles Regulation). Regulacja ma zastąpić obowiązującą od 2000 r. dyrektywę ELV i dostosować europejskie przepisy do obecnych realiów przemysłu motoryzacyjnego oraz strategii gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednym z kluczowych elementów nowych przepisów jest wprowadzenie obowiązkowych poziomów wykorzystania recyklatu w tworzywach sztucznych stosowanych w pojazdach. Ostateczny kompromis przewiduje jednak niższe cele niż pierwotnie proponowała Komisja Europejska, co jest efektem silnej presji ze strony producentów samochodów wskazujących na techniczne i logistyczne bariery szybkiego zwiększania udziału materiałów wtórnych.
Zgodnie z uzgodnionymi założeniami minimalny udział recyklatu w tworzywach stosowanych w nowych pojazdach będzie wprowadzany etapowo. Po sześciu latach od wejścia w życie rozporządzenia udział ten ma wynosić co najmniej 15%, natomiast po dziesięciu latach wzrośnie do 25%. Jednocześnie część tego surowca musi pochodzić bezpośrednio z pojazdów wycofanych z eksploatacji. W praktyce oznacza to, że co najmniej 20% wykorzystywanego recyklatu powinno być pozyskiwane ze strumienia ELV. W przeliczeniu na ogólny udział materiałów wtórnych przekłada się to na około 3% tworzyw pochodzących z takich pojazdów po sześciu latach oraz 5% po dziesięciu latach obowiązywania regulacji. Wprowadzenie takiego wymogu ma wspierać rozwój rzeczywiście zamkniętego obiegu materiałów w sektorze motoryzacyjnym i ograniczyć sytuację, w której producenci spełnialiby cele recyklatu wyłącznie dzięki surowcom pochodzącym z innych strumieni odpadów, na przykład opakowaniowych.
Nowe rozporządzenie znacząco rozszerza również zakres regulacji. Dotychczasowe przepisy obejmowały głównie samochody osobowe i lekkie pojazdy dostawcze. W ramach ELVR regulacja ma zostać rozszerzona na kolejne segmenty transportu drogowego, w tym ciężarówki, autobusy, motocykle oraz quady. Oznacza to objęcie jednolitymi zasadami znacznie większej liczby pojazdów wprowadzanych na rynek europejski oraz zwiększenie wolumenu materiałów, które w przyszłości trafią do systemów recyklingu.
ELVR wprowadza także szereg nowych narzędzi mających poprawić identyfikowalność materiałów i efektywność przetwarzania pojazdów po zakończeniu ich eksploatacji. Jednym z nich ma być cyfrowy paszport cyrkularności, który umożliwi gromadzenie informacji o składzie materiałowym pojazdu i zastosowanych komponentach. Rozporządzenie przewiduje również wzmocnienie zasad projektowania pojazdów z myślą o łatwiejszym demontażu i recyklingu oraz rozwinięcie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. W praktyce oznacza to większe zaangażowanie producentów pojazdów w organizację systemów zbiórki, demontażu i zagospodarowania materiałów po zakończeniu życia produktu.
Proces legislacyjny znajduje się w końcowej fazie. Prowizoryczne porozumienie osiągnięto już w grudniu 2025 r., a następnie zostało ono potwierdzone w lutym 2026 r. podczas głosowań w komisjach Parlamentu Europejskiego ENVI oraz IMCO. Uzgodniony kompromis musi jeszcze zostać formalnie zatwierdzony przez Parlament Europejski i Radę UE. Po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej rozporządzenie zacznie obowiązywać bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich.
Choć ostateczne poziomy obowiązkowego udziału recyklatu są niższe niż pierwotnie planowano, regulacja stanowi kolejny krok w kierunku zwiększenia cyrkularności w przemyśle motoryzacyjnym. Wprowadzenie obowiązkowych udziałów materiałów wtórnych, wymogów projektowania pod kątem recyklingu oraz systemów cyfrowej identyfikacji komponentów ma w dłuższej perspektywie zwiększyć dostępność wysokiej jakości surowców wtórnych i ograniczyć zużycie pierwotnych zasobów w produkcji pojazdów.
